محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

568

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

مىدهد ، قرار دهد : « وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ . » « 1 » ، « وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً . » « 2 » . « إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي . » « 3 » ، « وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ . » « 4 » و آيات بسيار ديگر ، ولى قرآن مجيد از اوّل تا آخرش ما را به سوى اين هدف متوجّه مىسازد . زيراكه اين دستور مهمّى است كه آدميان را از اين جوّ زمينى جدا نموده و نظر آنان را به سوى آسمان‌ها جذب مىكند . به‌طورى كه ممكن است گفته شود كه سيطرهء اين تفكّر الهى همان چيزى است كه حاكم بر خطاب‌هاى قرآنى است . براى اين‌كه ما بدان قانع شويم ، چاره‌اى نداريم جز اين‌كه اين كتاب شريف را باز كنيم ، به هر صورتى كه اتّفاق افتاد ، نمىگويم : كه هيچ صفحه‌اى پيدا نمىشود و بس ، بلكه يك سطر يافت نمىشود كه به‌طور متوسّط در آن ياد خدا - اسم ، يا ضميرى كه به خدا برمىگردد و يا برخى از صفات او - وجود نداشته باشد . « 5 » در اين صورت ، نسبت به شخص قارى قرآن ، امكان فراموشى عميق و يا حتّى غفلت طولانى وجود ندارد ، تا وقتى كه كوبه‌ها و نغمه‌هاى اين عالم روحانى در گوش‌هايش طنين‌انداز است و پيوسته خاطرنشانش مىكند ، تا او را به جانب منبع نخستين نيرو و نور برگرداند ، و ما گمان نمىكنيم كه تمرينى رساتر و پراثرتر از اين وجود داشته باشد ، تا همچنان به بيدارى و هوشيارى خود باقى بمانيم و تا نيّت‌مان را پاك و پاكيزه سازيم .

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 272 : و نبايد انفاق كنيد ، مگر به خاطر خشنودى خدا . ( 2 ) - نساء ( 4 ) آيهء 114 : و هركس براى خشنودى پروردگار چنين كند ، پاداش بزرگى به او خواهيم داد . ( 3 ) - طه ( 20 ) آيهء 14 : من « اللّه » هستم ، معبودى جز من نيست ، اكنون ( كه چنين است ) تنها مرا عبادت كن ! و نماز را بر پاى دار ، تا هميشه به ياد من باشى ! ( 4 ) - روم ( 30 ) آيهء 39 : آنچه به عنوان ربا مىپردازيد تا در اموال مردم فزونى يابد ، نزد خدا فزونى نخواهد يافت و آنچه را به عنوان زكات مىپردازيد و تنها رضاى خدا را مىطلبيد ( مايهء بركت است و ) كسانى كه چنين مىكنند ، داراى پاداش مضاعف هستند . ( 5 ) - واقعيّت آن است كه اين كتاب در صفحات پانصدگانه‌اش - كه معمولا فراهم مىآيد - نمودارى را كه از نام خدا برشمرده‌ايم ، بالغ بر ( 10620 ) مرتبه ، يعنى كلمهء « اللّه » در هر صفحهء پانزده خطّى به‌طور متوسّط بيست مرتبه آمده است و تنها سى و دو صفحه است كه در هركدام از آنها ياد خدا و ذكر « اللّه » كمتر از ده مرتبه ذكر شده است .